Sans doute!

Κυριακή, 10 Φεβρουαρίου 2013

Περιοδικό ΤΕΤΡΑΔΙΟ

Εκδότες: Αντώνης Βουσβούνης, Ανδρέας Καμπάς, Αλέξανδρος Ξύδης, Αλέξης Σολομός.
Αριθμός τευχών: 1 (Μάρτ. 1945) - 6 (Μάης 1947)


"Μικρό Τετράδιο", τόμος Α', τεύχος 3Μάης 1947
Το "Μικρό Τετράδιο" τεύχος 3 τυπώθηκε το Μάη του 1947 στο τυπογραφείο Μηνά Μυρτίδη. Εκδότης Το Τετράδιο.
Σελίδες: 24 
[40 Ευρώ]







ΤΟ "ΤΕΤΡΑΔΙΟ"
Κοιτάζοντας τα τρία "Τετράδια" που βγήκαν τον περασμένο χρόνο, διαπιστώνει κανείς ανάμεσα σε άλλα, πόσο γόνιμο υπήρξε για τη σύγχρονη ελληνική λογοτεχνία το πνευματικό κίνημα των "Νέων Γραμμάτων". Τα "Νέα Γράμματα", όπως ο "Νουμάς" παλαιότερα, στάθηκαν, πολύ πιο πέρ' από μια περιοδική έκδοση, ένας σταθμός και μια βασική συμβολή μέσα στη σύντομη ιστορία της νεοελληνικής λογοτεχνίας. Ο "Νουμάς" ενσάρκωσε το δημοτικιστικό κίνημα, τα "Νέα Γράμματα" προχώρησαν περισσότερο, αγγίζοντας θέματα ακόμα πιο ουσιαστικά. Συνδέσανε τις πνευματικές τους αναζητήσεις με τη νεοελληνική παράδοση, ξεχωρίζοντας τις γνήσιες και καθαρές μορφές της, ενώ παράλληλα, οι σύγχρονες πνευματικές αναζητήσεις άλλων χωρών δεν έφταναν πια σα ξεθυμασμένοι αντίλαλοι ήχων που στην αφετηρία τους είχαν σβύσει από καιρό, για να δώσουν τη θέση τους σ' άλλους. Μια καλότυχη συγκυρία μάζεψε άξιους τεχνίτες γύρω απ' αυτό το πνευματικό όργανο, κι ανανέωσε την ελληνική ποίηση ανοίγοντας ορίζοντες που σήμερα μας δίνουν τις καλλίτερες ελπίδες. Τα "Νέα Γράμματα" σταμάτησαν με τον πόλεμο. Κι ίσως, ως τότε, πολύ λίγοι είχαν υποπτευτεί το έργο που συντελέστηκε. Η κατοχή, με την αυστηρή συγκέντρωση που επιβάλλανε οι δύσκολες συνθήκες της, έδειξε ευτυχώς σε κάποιο πλατύτερο κοινό, πόσο σημαντικά ήταν τ' αποτελέσματα αυτής της πεντάχρονης προσπάθειας.
Το "Τετράδιο", βγαίνει απ' την πρόσφατη γόνιμη παράδοση των "Νέων Γραμμάτων", που οι συνεργάτες τους έγιναν και συνεργάτες δικοί του. Οι νέοι που αποφάσισαν να το βγάλουν τον περασμένο χρόνο, μέσα σε καταθλιπτικές πνευματικές και οικονομικές συνθήκες, έχουν οι περισσότεροι μαθητεύσει με τους Νεογραμματικούς, ενώ συγχρόνως αποβλέπουν, πιο πέρ' απ' την προσπάθεια των "Νέων Γραμμάτων", σε μια πληρέστερη σύνθεση, περισσότερο ανήσυχη και πολυμερέστερη, σαν άνθρωποι της τεράστιας γενιάς όλων των χωρών που, ανεξάρτητα από κάθε πολιτικό αντίκρυσμα, άσχετο εξάλλου με τα ζητήματα του πνεύματος, δοκιμάστηκε και δέχτηκε κοινές επιδράσεις ή αντιδράσεις απ' τον πρόσφατο πόλεμο. Ξεκινώντας απ' αυτή τη διαπίστωση, φυσικό σύμπτωμα είναι η επιθυμία μιας εντονώτερης επικοινωνίας με την πνευματική κίνηση άλλων χωρών, όπως επίσης κ' η επιμονή στις πηγές της ελληνικής παράδοσης που τώρα, πιο πολύ από κάθε άλλη φορά, πρέπει να γίνουν γνωστές και να συνειδητοποιηθούν.
Πέρ' απ' την ποίηση, που σ' αυτήν κυρίως στράφηκε η ανανεωτική προσπάθεια των "Νέων Γραμμάτων", άλλες μορφές της τέχνης, όπως είναι ο πεζός λόγος, το θέατρο, οι εικαστικές τέχνες και ιδιαίτερα η ζωγραφική, που τα τελευταία χρόνια ακολούθησε τη γόνιμη ανησυχία των νέων ποιητών δίχως να υστερήσει στο αποτέλεσμα, ενδιαφέρουν εξίσου το "Τετράδιο".
Μ' αυτές τις βασικές αρχές ξεκίνησε το "Τετράδιο" τον περασμένο χρόνο, βγάζοντας τα τρία πρώτα του τεύχη. Οι ποιητές των "Νέων Γραμμάτων", ο Σεφέρης και ο Ελύτης, δημοσίευσαν σ' αυτά τα τεύχη τα τελευταία τους ποιήματα. Δημοσίευσαν επίσης ο Τ. Μαλάνος κι' ο Νίκος Εγγονόπουλος, ενώ ο Σεφέρης πάλι, ο Δημαράς κι' ο Παπατσώνης, προλόγισαν κείμενα της νεοελληνικής πνευματικής παράδοσης, αρχίζοντας έτσι μια συστηματική γνωριμία σημαντικών πηγών αυτής της παράδοσης απ' το "Τετράδιο", κάτω απ' το γενικό τίτλο 'Ελληνικά Κείμενα'. Δημοσιεύτηκαν σε μετάφραση το 'The Dry Salvages' του Eliot, 'Ο Ματωμένος Γάμος' του Lorca, διηγήματα της Anais Nin, ποιήματα του Picasso. Η παρουσίαση του Picasso σαν ζωγράφου, στο "Τετράδιο Δεύτερο", κρίθηκε από μερικούς παρελθοντολογική, αλλ' ακριβώς το αντίθετο απέδειξαν οι συζητήσεις γύρω απ' την τελευταία έκθεση του ζωγράφου στο Λονδίνο. Ειδικά για την Ελληνική Ζωγραφική, άρχισε απ' το "Τετράδιο Τρίτο" η συστηματική γνωριμία των ζωγράφων μας με το γενικό τίτλο 'Ελληνική Τέχνη', και με θέμα το ζωγραφικό έργο του Ν. Εγγονόπουλου.
Τα παραπάνω, μαζί με τις συνεργασίες νεώτερων (Μάτση Ανδρέου, Ν. Βαλαωρίτης, Α. Καμπάς, Α. Ξύδης, Α. Σολομός κ.ά.) και το δοκίμιο του Καπετανάκη για τον Ντοστογέφσκι (που η δημοσίευσή του θύμισε στους Έλληνες μια σημαντική πνευματική μορφή που ως τότε έμενε σχεδόν άγνωστη) είναι το "Τετράδιο" του περασμένου χρόνου. Η υποδοχή που βρήκε στάθηκε αρκετά ενθαρρυντική για να δοκιμάσει πάλι τις δυνάμεις του, προσπαθώντας μέσα στις τόσες υλικές δυσκολίες να πλησιάσει όσο γίνεται περισσότερο το σκοπό του.
Για όποιον θέλει να ξέρει περίπου τι είναι το "Τετράδιο" και τι επιδιώκει, είναι χρήσιμη ίσως η αντιγραφή μιας φράσης απ' το σύντομο μανιφέστο της ομάδας των νέων που καταπιάστηκε την έκδοσή του: 'Ακολουθούμε την κατακόρυφη γραμμή που είναι η ιστορία της ελληνικής τέχνης, και την οριζόντια που είναι η τέχνη της εποχής μας. Στο σημείο τομής θέλει να σταθεί το Τετράδιο' ...  Ως τώρα, υπάρχουν, ενθαρρυντικές ενδείξεις πως το "Τετράδιο" θα σταθεί εκεί που θέλει. Κι' αν τελικά το κατορθώσει, τότε, για δεύτερη φορά μέσα σε δεκαπέντε χρόνια τα νεοελληνικά γράμματα θα γνωρίσουν μια γενναία και ουσιαστική συμβολή.


[Άρθρο του Αντώνη Βουσβούνη στην "Αγγλοελληνική Επιθεώρηση", Αύγουστος 1946 ]

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.